rak szyjki macicy

Na raka szyjki macicy choruje rocznie ok. 500 tysięcy kobiet. Blisko połowy z nich nie udaje się uratować. Nowotwór jest drugim co do częstotliwości występowania na świecie rakiem narządów rodnych u kobiet. Przy raku szyjki macicy rokowania są na ogół niepomyślne.

Rak szyjki macicy jest podstępny, ponieważ długo rozwija się bezobjawowo. Brak symptomów nie obliguje do wizyty u ginekologa, czego skutkiem jest opóźniona terapia. Przy raku szyjki macicy leczenie jest uzależnione od stadium zaawansowania choroby i powinno być wdrożone jak najszybciej.

Rak szyjki macicy – co to jest?

Rak szyjki macicy jest nowotworem złośliwym narządów rodnych kobiet. Rozwija się zazwyczaj w zewnętrznej części, pomiędzy nabłonkiem gruczołowym (wyściełającym kanał szyjki) a płaskim (pokrywającym szyjkę).

Co roku choruje na niego około pół miliona kobiet. Cechuje go duży odsetek śmiertelności. Spośród zdiagnozowanych przypadków umiera blisko połowa pacjentek. Najwięcej przypadków zachorowań odnotowuje się w Ameryce Łacińskiej, Afryce i Azji Południowo-Zachodniej. W Polsce z rakiem szyjki boryka się corocznie około trzech tysięcy pań.

Rak szyjki macicy – przyczyny

Przyczyną zachorowania na raka szyjki macicy jest długotrwałe i nieleczone zakażenie onkogennym wirusem brodawczaka ludzkiego (ang. human papilloma virus, HPV) przenoszonego drogą płciową. Częste zmiany partnerów i rozpoczęte wcześnie współżycie seksualne najbardziej przyczyniają się do zachorowania. Obarczone ryzykiem są też kobiety przyjmujące środki antykoncepcyjne, palące papierosy i mające obniżoną odporność (głównie panie zakażone wirusem HIV). Brak witamin (zwłaszcza witaminy C) również predysponuje do zachorowania na ten nowotwór. Przy raku szyjki macicy wiek także ma wpływ na pojawienie się zmian nowotworowych, ponieważ szczyt zachorowań przypada pomiędzy 45. a 59. rokiem życia.

Jak się objawia rak szyjki macicy?

Zanim dojdzie do powstania nowotworu, w szyjce macicy rozwija się neoplazja, czyli zmiany w strukturze szyjki, które są widoczne w badaniu cytologicznym. Neoplazja szyjki nie daje żadnych objawów i nie stanowi zagrożenia życia, ale jest pierwszym sygnałem do częstszych kontroli ginekologicznych. Zmiany strukturalne to duże ryzyko rozwoju nowotworu. Trudno określić, jak szybko rozwija się rak szyjki macicy. Proces może trwać kilka lat i przebiegać bezobjawowo.

W raku szyjki objawy początkowe to zwykle krwawienia pomiędzy miesiączkami, po stosunku, a nawet po okresie menopauzy. Krwawieniom towarzyszą upławy o nieprzyjemnym zapachu. U niektórych kobiet mogą też pojawić się bardzo obfite miesiączki lub bolesność podbrzusza w trakcie cyklu. Niestety wiele pań lekceważy te objawy, co przyczynia się do dalszego rozwoju nowotworu i opóźnia jego leczenie w początkowym stadium. Rak może być w stopniu zaawansowanym, jeśli u kobiety występują uporczywe bóle w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa.

Zobacz także: Cytologia – kiedy, po co i dla kogo?

Rak szyjki macicy a ciąża

W niektórych sytuacjach zdarza się, że rak szyjki macicy zostaje zdiagnozowany u kobiety ciężarnej. Ponieważ rozwój nowotworu może zagrozić ciąży, dalsze postępowanie uzależnia się od kilku czynników takich jak stan ogólny kobiety, przebieg ciąży i stopień zaawansowania nowotworu. O leczeniu decydują ginekolog i onkolog. Czasem istnieje konieczność przerwania ciąży w obawie o stan zdrowia kobiety.

Stopnie zaawansowania nowotworu, diagnostyka

Rak szyjki macicy ma IV stopnie zaawansowania. W I stopniu obserwuje się zmiany naciekowe, które nie przekraczają 40 mm. W stopniu II guzy naciekowe są większe i rozrastają się poza szyjkę macicy. III stopień to już poważne stadium zaawansowania raka – guz jest na tyle duży, że może naciekać na macicę i nerki. W stopniu IV raka szyjki macicy przerzuty są widoczne w innych, odległych narządach.

Kluczowym badaniem do rozpoznania raka szyjki jest cytologia. Jeśli jej wynik jest nieprawidłowy, pacjentkę kieruje się na dodatkową diagnostykę. Standardowo zleca się badanie rentgenowskie płuc i ewentualną tomografię jamy brzusznej oraz miednicy, aby wykluczyć przerzuty. Konieczna jest również ocena wątroby, nerek i odbytnicy.

Rak szyjki macicy – leczenie i rokowania

Przy raku szyjki macicy leczenie jest uzależnione od stanu ogólnego chorej oraz od stadium zaawansowania nowotworu. Na początkowym etapie możliwe jest oszczędzenie narządu rodnego kobiety dzięki miejscowemu usunięciu zmian nowotworowych. Leczenie chirurgiczne takie jak laser lub wycięcie z użyciem pętli elektrycznej (metoda LEEP) jest skuteczne jedynie przy raku do II stopnia zaawansowania. W pozostałych stadiach wycina się macicę wraz z przydatkami i stosuje chemio- oraz radioterapię.

W raku szyjki macicy rokowania są zależne od stopnia zaawansowania nowotworu. Rozpoznany w początkowej fazie jest w 90% wyleczalny. Długość życia z nowotworem sięga około 5 lat. Przy raku szyjki macicy IV stopnia rokowania są bardzo niepomyślne, a szanse na przeżycie znikome.

Szczepionka na raka szyjki macicy

Szczepionka na raka szyjki macicy powinna być obowiązkowa dla kobiet, które są w grupie ryzyka i nastolatek, które nie rozpoczęły jeszcze współżycia. Na rynku są obecnie trzy rodzaje szczepionek przeciwko HPV. Wykazują one działanie na różne typy wirusów. Podaje się je w dwóch lub trzech dawkach podzielonych. Koszt tych szczepionek to wydatek rzędu 300–450 złotych.

Polecane

10 pytań o HPV

Kobiety pokazują zdjęcia z ustami pomalowanymi na różowo. Nowa moda na Instagramie? A może ważny powód?

wstążka symbolizująca rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy – poznaj przyczyny, objawy oraz sposób leczenia

Cytologia – zwróć uwagę na to, czym masz pobierany materiał

Dr Wojciech Falęcki siedzi na łóżku szpitalnym w sali szpitalnej. W tle sprzęty i półki z lekami.

Dr Wojciech Falęcki: zamiast kupować dziecku tablet, zaszczep je na HPV

Szczepionka przeciwko wirusowi HPV. Do szczepień zachęca lekarka Kasia Woźniak

Australia pierwszym krajem, który całkowicie wyeliminuje raka szyjki macicy?

Rak szyjki macicy

HPV