Przejdź do treści

Stres a odporność – czego jeszcze nie wiemy o tym przedziwnym związku?

źródło: unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
mężczyzna stoi tyłem, kobieta przodem bez uśmiechu
„To drażni moją dziewczynę, ale nie potrafię się opanować”. Skąd bierze się potrzeba strzelania karkiem i palcami?
Produkty bogate w białko i żelazo to nie tylko mięso. Oto kilka świetnych zamienników. Nie tylko dla wegetarian
Smutna kobieta wygląda przez okno
„W obecnej porze roku liczba zgonów, zawałów jest znacznie wyższa niż w innych miesiącach”. Dlaczego?
kobieta smutna siedzi na kanapie
Nie byłaś w toalecie od kilku dni? To nie jest normalne. Dowiedz się, czym to może grozić
Obawiasz się szczepionek ze względu na zawartość glinu? Jaka jest bezpieczna dawka? Pediatra Łukasz Durajski wyjaśnia

Zaczyna się częstszym zmęczeniem, kłopotami ze snem, z pamięcią i koncentracją. Potem dochodzą bóle głowy, nawracające infekcje, a w czarnym scenariuszu przewlekły stres może doprowadzić nawet do nowotworów, chorób układu krążenia, zaburzeń hormonalnych i kłopotów z płodnością. Jak to się dzieje?

Relacje między stresem a chorowaniem są skomplikowane i wielowątkowe niczym scenariusz brazylijskiej telenoweli. Układy neurologiczny, hormonalny i odpornościowy są ze sobą tak mocno powiązane, że zakłócenia w jednym zwykle powodują zakłócenia drugiego. Dlatego nerwy w pracy, zła sytuacja w domu, przepracowanie, funkcjonowanie w opresyjnym środowisku i inne sytuacje życiowe prowadzące do przewlekłego stresu po pewnym czasie odbijają się na zdrowiu. Jak to się dzieje? Otóż zaburzenia w układzie nerwowym (stres) pociągają za sobą reakcję układu hormonalnego, a oba wpływają na układ immunologiczny. Dobrostan zostaje zachwiany, organizm próbuje naprawić szkody i przywrócić równowagę. Ale sytuacja jest skomplikowana i niejasna. Za dużo czynników, za dużo zmiennych.

Łatwo wtedy o pomyłkę, można posłać strażników w złe miejsce, nie wyłapać złego podziału komórki czy też zareagować z opóźnieniem lub nieadekwatnie, gdy do organizmu wkracza wróg w postaci wirusów, grzybów czy bakterii. To w dużym uproszczeniu, bo wytłumaczenie skomplikowanych zależności między rodzajami komórek obronnych organizmu i tego, jak na nie wpływają konkretne hormony pobudzone do wydzielania przez układ nerwowy, to temat bardzo złożony.

Co to jest stres?

W artykule „Jak to się dzieje, że stres obniża naszą odporność?” opublikowanym w miesięczniku „Świat Nauki” dr hab. Nadzieja Drela z Zakładu Immunologii Instytutu Zoologii Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego dokładnie wyjaśnia, co to jest i skąd się bierze, a także jakie są konsekwencje przewlekłego stresu.

Badaczka opisuje jako zaburzenie równowagi organizmu spowodowane działaniem czynnika fizycznego bądź psychologicznego albo też jako samą reakcję na taki bodziec. „W reakcji stresowej jako pierwszy aktywuje się współczulny układ nerwowy, a następnie funkcjonalna oś podwzgórze –przysadka – nadnercza” – tłumaczy dr Drela. „Układ współczulny, oprócz tego, że unerwia wiele narządów wewnętrznych i bezpośrednio przygotowuje je do walki bądź ucieczki, to jeszcze pobudza nadnercza do wydzielania hormonów stresu z grupy katecholamin (adrenaliny i noradrenaliny). W chwilę po tym, gdy dostaną się one do krwi, następuje przyśpieszenie tętna i oddechu, rozszerzają się oskrzela i źrenice, intensyfikuje rozkład zapasowych tłuszczów, a także wątrobowych zasobów glikogenu, poprawia ukrwienie mięśni szkieletowych, serca i mózgu. Spowolnieniu ulega trawienie i wchłanianie pokarmu w przewodzie pokarmowym. Organizm szykuje się do walki”.

I o ile jest to sytuacja krótkotrwała, to takie pobudzenie i mobilizacja niczym złym się dla nas nie skończą. Stres krótkotrwały, występujący np. podczas ćwiczeń fizycznych, bywa nawet dobry dla zdrowia, bo pobudza niektóre reakcje odpornościowe i sprawia, że nasze siły obronne szybciej wychwytują zagrożenie – wirusy, bakterie czy komórki nowotworowe. Gorzej, gdy stres staje się przewlekły.

Najnowsze w naszym serwisie

Dlaczego chorujemy przez stres?

Pod wpływem stresu wzrasta produkcja niektórych hormonów (katecholamin oraz glukokortykoidów, czyli kortykosteroidów) i uruchamiają się reakcje modyfikujące funkcjonowanie komórek odpornościowych. Na przykład taki – „hormon stresu” – w nadmiarze osłabia zdolność do obrony przed infekcjami.

„W stresie krótkotrwałym nieznacznie zwiększony poziom katecholamin i glukokortykoidów wzmaga siły obronne organizmu, natomiast gdy ich stężenia przekroczą pewną wartość krytyczną, zaczynają one hamować aktywność komórek obronnych. W stresie chronicznym występuje jedynie efekt hamujący” – twierdzi dr Drela. A dodatkowo grasica, która m.in. odpowiada za dojrzewanie komórek odpornościowych, ulega zanikowi.

Nasz organizm jest tak zaprojektowany, że z chwilą ustania zagrożenia sytuacja mobilizacji jest wygaszana. Przewlekły stres hamuje to niezależnie od aktualnych potrzeb i w ten sposób prowadzi do kłopotów ze zdrowiem.

Jak sobie radzić ze stresem?

Nie ma wyjścia, trzeba poszukać sposobu na rozładowanie, a najlepiej pozbycie się stresu – znając jego groźne konsekwencje. Prof. psychologii Andrew Goliszek z North Carolina A&T State University, autor publikacji na temat wpływu stresu na ciało, odporność i jakość życia oraz książki „Mind-Body Health and Healing”, uważa, że nie ma zdrowego ciała bez zdrowego umysłu, a techniki radzenia sobie ze stresem są skutecznymi sposobami na to, by utrzymać się w dobrym stanie i nie chorować.

„Stres jest odpowiedzialny za aż 90 proc. wszystkich chorób, w tym raka i choroby serca” – pisze prof. Goliszek w „Psychology Today” w materiale poświęconym wpływowi stresu na układ immunologiczny. „Na szczęście możemy kontrolować wpływ stresu na funkcjonowanie naszego organizmu przez wypracowanie odpowiednich mechanizmów radzenia sobie z nim. Systematyczna praca pomaga zmniejszyć podatność na stres, a co za tym idzie, może mieć korzystny wpływ na zdrowie i odporność” – uważa psycholog. I poleca m.in.: ćwiczenia relaksacyjne i medytację, pozytywne myślenie (bo lęk i wrogość źle wpływają na układ odpornościowy), naukę technik modyfikacji zachowania (czyli jak przestać stresować się konkretnymi rzeczami, sytuacjami), wsparcie społeczne (czyli otaczanie się odpowiednimi ludźmi).

My polecamy również dobrze się odżywiać i regularnie ruszać, bo – jak już wielokrotnie to opisywaliśmy – zbilansowana dieta zawierająca łatwo przyswajalne mikro- i makroelementy (m.in. magnez, cynk, witaminy A, C, B12) pomaga w walce ze stresem oraz dobrze wpływa na odporność i samopoczucie. Nasz układ immunologiczny skutecznie wspomaga tradycyjnie sprawdzony czosnek – jest bogaty w witaminy (C, B1, B2, B3) i sole mineralne (selen, żelazo, chrom, miedź). Możecie go przygotować niebanalnie, np. zamarynować. Poznajcie także 10 produktów, które pomagają zwalczyć stres. Skuteczną dawkę ruchu znajdziecie tutaj: 5 ćwiczeń, które zredukują stres.

 

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy

Zainteresują cię również:

kobieta leżąca w łóżku odczuwająca dreszcze

Dreszcze – skąd się biorą i jakie są ich przyczyny? O czym ostrzega organizm?

kobieta cierpiąca na miastenię dotyka swoje oko

Miastenia – przyczyny i objawy choroby mięśni. Jak wygląda diagnostyka i leczenie

kobieta badająca próbki do immunoterapii

Czym jest immunoterapia? Dowiedz się w jakich schorzeniach jest stosowana i jakie są jej efekty

Kobieta pod drewnianą chatą zima

Przemilczane uroki zimy, czyli jak nasz organizm znosi niskie temperatury

7 sposobów, by się nie przeziębiać. Zobacz, jak możesz wzmocnić układ odpornościowy

6 sposobów, by zestresować się na maksa

zespół Cushinga

Badanie kortyzolu – kiedy należy je wykonać i jak się do niego dobrze przygotować?

Moje pierwsze kimchi

Kimchi – poznaj przepis na koreański przysmak. Ma mnóstwo zalet

Miksujemy: koktajl na odporność

Prosty i skuteczny przepis na koktajl na odporność

Para całująca się na łące

„Dzięki całowaniu się jesteśmy zdrowsi”. HZ kontra mity #13 Pocałunki

hiv

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

kobieta siedzi w pracy przy biurku przed komputerem i wydmuchuje nos w chusteczkę

Koledzy w pracy chorują a Ty musisz być zdrowa. Co zrobić, żeby się nie zarazić?