Silne ciało

Gdy wątroba cierpi…

Gdy wątroba cierpi…
Ilustracja: shutterstock
Wątroba jest fabryką, magazynem, elektrownią i przetwarzalnią odpadów w jednym. Pełni ok. 500 funkcji! A gdy choruje - nie boli. Dlaczego się buntuje i jak o nią zadbać w porę?

Zdrowa wątroba to miliardy hepatocytów uformowanych w tzw. zraziki, przez które przebiegają żyły zbierające krew z drobnych naczyń wypełniających ich miąższ. Uszkodzona wątroba w miejscu hepatocytów ma tkankę łączną, która hamuje przepływ krwi i odpływ żółci. Taka wątroba powoli obumiera. To w wątrobie produkowane są białka surowicy krwi, enzymy, żółć (1,5 litra na dobę), z węglowodanów wytwarzana jest glukoza, a z aminokwasów tłuszcze, w niej magazynowany jest glikogen, tłuszcze, żelazo, witaminy A, D, E, B12. W wątrobie zachodzą też procesy termoregulacji, które są tak intensywne, że wypływająca krew jest o stopień cieplejsza od wpływającej. Wreszcie: to ona usuwa zbędne produkty metabolizmu – amoniak zamienia w mocznik, puryny w kwas moczowy. Neutralizuje wszystko, co mogłoby nam zaszkodzić, m.in. alkohol, używki i leki. Dlatego kiedy zostaje uszkodzona, każda z tych funkcji ulega upośledzeniu, a w krańcowym przypadku – całkowitemu zatrzymaniu. Dlatego naprawdę warto o nią dbać.

Gdy choruje - nie boli

Utrzymanie przy życiu człowieka pozbawionego wątroby jest niemożliwe. Na szczęście ma ona duże zdolności regeneracyjne ‒ przykładowo można wyciąć jej płat, a ona go odtworzy. Jednak możliwości takiej regeneracji są ograniczone: kiedy zniszczeniu ulegnie struktura narządu, wtedy staje się niewydolny i traci swoje zdolności regeneracyjne.

Problem z wątrobą jest jednak taki, że nie jest unerwiona, a więc… nie boli. A jak nie boli – nie wiemy, że choruje. Kiedy chwytamy się za bok, odczuwając ból z prawej strony nadbrzusza, co kojarzymy jako ból „wątrobowy” ‒ oznacza to, że powiększyła się na tyle, że uciska na nerwy otaczającej ją tzw. torebki wątrobowej.

O co chodzi z tym zwłóknieniem?

Wątroba powiększa się, gdy zaczyna chorować. Na przykład kiedy dochodzi w niej do stanu zapalnego lub do pierwszej fazy marskości, która polega na stopniowym obumieraniu hepatocytów i zastępowaniu ich włóknami tkanki łącznej. Taki proces nadprodukcji kolagenu burzy jej prawidłową strukturę, doprowadzając najpierw do upośledzenia funkcjonowania, a potem do wstrzymania wszystkich zachodzących w niej procesów. Przez zwłókniałą wątrobę przestaje bowiem przepływać krew, co powoduje, że traci ona swoją miękkość i elastyczność, stopniowo się zmniejsza i staje się twarda. Przyczyn tego procesu jest wiele, a ich cechą charakterystyczną jest to, że… wszystkie mogą występować jednocześnie. Na zwłóknienie wątroby mogą wpływać choroby genetyczne, które zakłócają przebieg wątrobowych reakcji metabolicznych (np. hemochromatoza, mukowiscydoza), nadmierne gromadzenie się w komórkach wątrobowych tłuszczu (czyli stłuszczenie wątroby, np. przy otyłości lub cukrzycy), a także działanie niektórych leków, toksyn oraz wystąpienie chorób, które powodują zamknięcie przewodów żółciowych i kumulowanie się w wątrobie żółci. Najczęstszą przyczyną jej marskości są jednak przewlekłe nadużywanie alkoholu oraz zakażenia wirusami zapalenia wątroby typu B i C.

Alkohol, HBV i HCV

Obumieranie wątroby kojarzymy z alkoholizmem. Poniekąd słusznie, bo długotrwałe spożywanie napojów wysokoprocentowych prowadzi do stłuszczenia wątroby, blokady procesów metabolizmu związków pokarmowych (tłuszczów, białek, węglowodanów), a więc stopniowego uszkadzania narządu. Jednak alkohol nie zawsze doprowadza do marskości. Badania pokazują, że rozwija się ona po ok. 10 latach intensywnego picia u ok. 15 proc. alkoholików. Określenie dawki alkoholu „bezpiecznej” dla wątroby zależne jest od indywidualnych cech każdego organizmu. Przy czym warto pamiętać, że na proces zwłóknienia tkanki wątrobowej nie mają żadnego wpływu ani rodzaj (wódka, whisky, wino, piwo), ani marka, ani jakość alkoholu. Wątroba nie odróżnia szlachetnych i wysokojakościowych produktów monopolowych (nie doceni więc szlachetnego wina) od tych tanich i niskiej jakości.

Rzadko występującą w Europie przyczyną marskości wątroby jest zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV). Wirus ten rozprzestrzenia się drogą płciową (najczęściej u osób, które mają wielu partnerów i uprawiają z nimi seks bez prezerwatyw) i poprzez kontakt z krwią (np. u osób uzależnionych od narkotyków przyjmujących narkotyki dożylnie). Zdarzają się przypadki zakażenia HBV podczas zabiegów chirurgicznych z przerwaniem ciągłości tkanek, stąd powszechny w Polsce nakaz zaszczepienia się przeciwko HBV przed planowanymi operacjami. Co ważne, u ok. 90 proc. dorosłych osób z HBV organizm zwalcza infekcję i nabywa stałą odporność na ponowne zakażenie. W pozostałych przypadkach wirus prowadzi do zapalenia wątroby, które po upływie lat (nawet kilkudziesięciu) przekształca się w marskość.

Najbardziej niebezpieczny jest wirus zapalenia wątroby typu C, przeciwko któremu na razie – niestety – nie ma skutecznej szczepionki. Wirus ten przenoszony jest przez krew osoby będącej jego nosicielem lub już chorej. Jeszcze do lat 90. XX wieku dawców krwi nie poddawano tym badaniom, tak więc dziś część osób zakażonych tym wirusem stanowią te, które 40 lat temu miały przetaczaną krew. Do zakażenia HCV może jednak dojść nie tylko podczas transfuzji, ale też zabiegów z naruszeniem bariery naskórkowej, np. dentystycznych, kosmetycznych, estetycznych, jeśli nie wykonuje się ich wysterylizowanymi narzędziami. Na szczęście dzisiaj jest to już niezmiernie rzadkie. Podsumowując, wirus HCV, podobnie jak HBV, powoduje przewlekłe zapalenie miąższu wątroby i uszkodzenia, które po latach prowadzą do zwłóknienia narządu.

Zapytaj i podziel się wiedzą

Aby zadać pytanie musisz się zalogować
Wyślij

Polecane Kroki do zdrowia

Odstaw alkohol na tydzień

Długość trwania: 1 tydzień

najpopularniejsze artykuły

Marta Figas

Powiązane artykuły

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

Wątroba to główne laboratorium chemiczne w naszym organizmie – przetwarza,...
Wątroba to główne laboratorium chemiczne w naszym organizmie – przetwarza, magazynuje, neutralizuje. Należy jej się szacunek! Oto 7 rzeczy, które możesz zrobić dla swojej wątroby, by działa jak trzeba.

Regeneracja wątroby – naukowcy znaleźli najlepszy sposób

Wiemy już, że wątroba może regenerować się szybciej, a czasem bardzo leniwie...
Wiemy już, że wątroba może regenerować się szybciej, a czasem bardzo leniwie lub w ogóle. Zapewniamy, że nie wystarczy ograniczyć tłuszcze w diecie, by jej ulżyć. Naukowcy odkryli, co działa najlepiej.

9 powodów, dla których potrzebujesz swojej wątroby

Mówi się, że wątroba pełni funkcję wewnętrznego laboratorium, że jest ważna...
Mówi się, że wątroba pełni funkcję wewnętrznego laboratorium, że jest ważna i pomaga się pozbyć szkodliwych metabolitów. Czy to by było na tyle? O nie, twoja wątroba pracuje ciężej, niż myślisz.
kamagra купить

Биодобавки купить

купить лекарство сиалис